Diefstal door rondtrekkende Oost-Europese bendes bij Nederlandse winkeliers neemt zo’n grote vorm aan dat de detailhandel, politie en Justitie de handen in elkaar hebben geslagen en met een actieplan komen, aldus de Raad van Korpschefs. „Het actieplan ‘Criminaliteit tegen het bedrijfsleven’, dat nu in de laatste fase van bespreking is, bestaat voor een belangrijk deel uit maatregelen zoals een betere registratie en samenwerking tegen deze bendes met de drie partijen”, zegt woordvoerder Jelle Egas over het zogenoemde ‘mobiel banditisme’.

Er worden door de rondtrekkende bendes veel woninginbraken gepleegd, maar het grootste deel gaat toch om winkeldiefstal, aldus de korpschefs. De omvang van deze bendes, en precieze cijfers over het aantal gepleegde vermogensdelicten, is echter moeilijk te achterhalen, zeggen zowel de politie als criminologen.

Egas: „Dat komt omdat ze vaak net onder de radar blijven; ze stelen bijvoorbeeld kleine dingen waardoor ze slechts korte tijd worden vastgehouden, de zogenoemde zes uurszaken.”

Het verschijnsel, Oost-Europese bendes die naar Nederland komen voor vermogensdelicten, maakt de afgelopen jaren een verandering door, vertelt Dina Siegel, hoogleraar Criminologie aan de Universiteit Utrecht (UU). Behalve een toename van delicten zegt Siegel, die geen precieze cijfers heeft, is de etnische afkomst van de criminelen verschoven.„Zo’n acht jaar geleden ging het vooral om Polen en Litouwers die in dergelijke bendes opereerden. Nu gaat het ook om Bulgaren, Letten, Roemenen, en Essen”, aldus de criminoloog die morgen op het seminar ‘Rondtrekkende criminele bendes’ in Utrecht spreekt.

Het gaat inmiddels allang niet meer uitsluitend om georganiseerde maffiabendes. „Wetenschappelijk onderzoek van criminologen en politie in het buitenland leert dat het ook gaat om scholieren die geld nodig hebben om te studeren, jonge mensen met schulden, of werklozen. Zij plannen een eenmalig tripje naar Nederland voor het plegen van criminele activiteiten. En vervolgens zijn ze binnen 24 uur weer gevlogen. Dat maakt de aanpak van deze criminelen ook zo moeilijk.”

De opsporing van georganiseerde bendes die wel regelmatig op pad gaan, is volgens Siegel makkelijker omdat deze dieven vaak ook bekend zijn in het thuisland. De samenwerking met de politie aldaar vanuit Nederland wordt steeds beter, zegt ze. Al zijn er landen die het geen enorme prioriteit vinden om criminelen die hun misdaden op Nederlandse bodem plegen in eigen land te achtervolgen, aldus de criminoloog.