André Kuipers vertrok gisteren vanuit Kazachstan op zijn tweede reis in de ruimte, in 1985 ging Wubbo Ockels hem vanuit Florida als eerste Nederlander voor. Beiden mogen zich astronaut noemen - volgens de Internationale Luchtvaartfederatie mensen die op een hoogte van meer dan honderd kilometer zijn geweest. Een beroep dat sinds de eerste ruimtereizen in de jaren 50 een magische bijklank heeft en hoog scoort op menig ‘wat wil je later worden’-lijstje. Hoewel, beroep: Kuipers is van oorsprong arts en kwam in contact met de wereld van de ruimtevaart vanwege zijn specialisatie in evenwichtsorganen en ruimteziekte. Ockels is van huis uit natuurkundige. Vóór zijn ruimteavontuur was hij bezig met kernfysische experimenten in deeltjesversnellers.

Simpelweg studeren voor astronaut is, alleen al vanwege de kleine vraag naar arbeidskrachten, nergens mogelijk.

We need you
Wie toch in de voetsporen van Ockels en Kuipers wil treden, kan niettemin het beste al vroeg beginnen met de voorbereiding. Verschillende websites bieden tips over hoe je een astronaut kan worden en de Amerikaanse Nasa werft zelfs al mensen voor een mogelijke missie naar Mars, met de hoopgevende slogan ‘We need you!’. Jammer genoeg neemt de Nasa alleen Amerikaanse staatsburgers aan.

De Europese tegenhanger Esa (European Space Agency) is voorzichtiger en tempert op zijn wervingssite de verwachtingen. De kansen op een daadwerkelijke ruimtevlucht zijn zelfs voor mensen die hun hele trainingsprogramma doorlopen hebben bijzonder klein, daar komen alleen de allerbesten voor in aanmerking. Kuipers is bijvoorbeeld één van slechts zes astronauten die overbleven uit de dik achtduizend kandidaten die Esa uit de aanmeldingen had geselecteerd. Probleemoplossend vermogen, een hoge wetenschappelijke of technische opleiding, veel verantwoordelijkheidsgevoel, goed met anderen kunnen samenwerken en een uitstekende lichamelijke conditie zijn nog maar de basis. Behalve Engels ook een woordje Russisch spreken en goed kunnen omgaan met de pers zijn belangrijke aanvullende eisen. Een expert van achtergrondsite About.com gaat verder terug en raadt dromers aan al op de lagere school hard hun best te doen op wis- en natuurkunde, alles te lezen over de ruimte en zo vroeg mogelijk te leren wat teamwerk is. Ook opvallend: volgens deze site is een onevenredig groot deel (123 van de 195) van de Amerikaanse astronauten vroeger bij de padvinderij geweest. Kennelijk biedt op jonge leeftijd knopen leren leggen, vuur maken en medailles bij elkaar sprokkelen later een enorm voordeel.

Overigens zijn er volgens de Esa op dit moment geen nieuwe Nederlandse astronauten bezig met de ruim een jaar durende training, dus een nieuwe André Kuipers zit er voorlopig nog niet in. Kuipers zelf verklaarde eerder deze week nog in De Volkskrant dat dat óók te maken heeft met de geringe financiële bijdrage van Nederland aan het internationale ruimtevaartprogramma, al verwacht hij niettemin dat er ooit een landgenoot op de maan en zelfs op mars zal komen.

Ruimtetoerisme
Wie daar allemaal niet op wil wachten, kan altijd nog kiezen voor het gestaag groeiende ruimtetoerisme om zijn of haar astronautendroom te verwezenlijken. Rusland bood tot twee jaar geleden nog meerdaagse tripjes naar het International Space Station aan voor een slordige 20 tot 30 miljoen euro. Zeven gelukkkigen hebben tot nu toe de reis kunnen maken en naar verluidt hervatten de Russen het project – gestaakt omdat er tussen alle wetenschappers zo weinig plek was in het ISS - in 2013. Tegen die tijd kan het waarschijnlijk ook stukken goedkoper met het bedrijf Virgin Galactic van multimiljonair Richard Branson, dat van plan is vanaf verschillende locaties commerciële vluchten aan te bieden voor slechts 200.000 dollar. Bij Space Expedition Curaçao kan het vanaf – waarschijnlijk – 2014 voor nóg minder; 95.000 dollar, zonder al te veel moeilijke trainingen en strenge eisen. Ook daarna mag je jezelf astronaut noemen, al is het met een kort vluchtje van nét over de honderd kilometer hoogte natuurlijk niet echt een jongensboek dat uitkomt.