Tijdens zijn laatste bezoekje aan zijn Nederlandse pied-à-terre had Antoine Bodar het iets drukker dan anders. Het ene moment stond hij zich uit naam van achthonderd daders te verontschuldigen voor het misbruik in de katholieke kerk en het andere vertelde hij over zijn talkshow die hij na twintig jaar weer nieuw leven in blaast. Thuis bij ’s lands favoriete showpriester.

Een talkshow?
„Het was het idee van de RKK om Eeuwigh gaat voor Oogenblick weer terug op tv brengen. Ik dacht: waarom eigenlijk niet? Laat ik eens proberen of ik het nog kan.”

Is het minder elitair dan twintig jaar geleden?
„We overwegen nu om naast schrijvers en politici ook mensen als Marco Borsato uit te nodigen. In tegenstelling tot twintig jaar geleden is dat nu wel aan de orde. Maar wat is er eigenlijk tegen elitair? Er is zóveel op de televisie dat iedereen al begrijpt. Met een beetje mensen uitnodigen tot nadenken, is niets mis.”

Wat vindt u dan van PowNed?
„Dat vind ik eigenlijk te ver gaan. Ik ben van de zomer met ze meegegaan naar Ibiza. Ze waren nogal provocatief. Maar ik heb me niet laten provoceren. Om een voorbeeld te noemen: ik kwam ’s nachts om twee uur aan, het vliegtuig had een uur vertraging. Ik zei iets dat als negatief kon worden opgevat, waarop de presentator meteen zei: ’Nou, deugt het niet ofzo?’ Toen wist ik meteen hoe de toon was. En de camera’s stonden steeds aan, ook al was het twee uur ’s nachts. Er was ook een lid van de Tweede Kamer bij, Jeanine Hennis-Plasschaert van de VVD, en meneer Froger, onze grote volkszanger. Met hen heb ik heel leuk contact gehad.”

Vanuit Rome kijkt u op afstand naar Nederland. Wat ziet u?
„Een klein land dat in korte tijd erg veranderd is. De maatschappij is verhard, met name door de opkomst van de PVV, eigenlijk al sinds Fortuyn. Ik zie dat Nederland verdeeld is geraakt. We moeten terug naar de wellevendheid. Er is niks op tegen om vriendelijk en beleefd tegen iemand te zijn. Dat klinkt ouderwets, maar ik verkoop dat als modern. Want het is veel moderner om mensen gewoon te helpen en vriendelijk te bejegenen.”

Wat vindt u van de actuele discussie rond homo-emancipatie?
„Nederlandse homo’s moeten oppassen dat ze de zaak niet overkillen. Anders gaan mensen zich ergeren. Er kan niet wát gebeuren, of er wordt weer gezegd dat Nederland homo-onvriendelijker wordt. Natuurlijk vind ik dat die Marokkanen hun handen thuis moeten houden. Maar er zijn meer zielige mensen op de wereld. Waarom moet je de zaak zo op het spits drijven? Ik vind een heteroseksuele relatie mooier dan een homoseksuele – daar kunnen kinderen uit voortkomen, dat is toch prachtig? Maar het is héél slecht om dat te zeggen. Je moet blij zijn dat je een homoseksuele oriëntering hebt. Dat is natuurlijk geweldige onzin! Ik mag toch zeker wel vinden wat ik vind? Kort gezegd: ik vind dat Nederland een beetje doordraaft.”

Showpriester
U bent voor veel Nederlanders een soort showpriester. Komt er ijdelheid kijken bij uw vele media-optredens?
„Er lopen drie lijnen door mijn leven: ten eerste ben ik als jongen van twintig bij de radio en de tv beland, ten tweede heb ik mijn hele leven gestudeerd en gedoceerd en ten derde ben ik priester. Nu komen de kansel, de katheder en de media samen. Aangezien ik veel heb gesproken namens de kerk – met name de afgelopen twee jaar, over de seksuele misdrijven – ben ik verworden tot iemand die herkend wordt. Het draait in de hele wereld om poppetjes. Nou, ik ben nu zo’n poppetje in de katholieke kerk. En dan ben je in Nederland ijdel.”

Is het niet vermoeiend om u steeds te moeten verdedigen ten aanzien van het misbruik?
„Ik verdedig me niet, ik leg uit. En ja, dat is ongelooflijk moeilijk. Er valt niks te verdedigen. Dat is het punt. Je kunt alleen maar spijt betuigen, en empathie jegens degenen die het is overkomen.”

Raakt u wel eens geëmotioneerd als iemand u aanvalt?
„In die uitzending van De Wereld Draait Door begin dit jaar, waarin slachtofferadvocaat Jan Boone aan één stuk door, in mijn persoon, de kerk kraakte, stond het huilen mij nader dan het lachen. Matthijs streek toen langs mijn jas – een teken dat hij voelde dat er iets gebeurd was, dat vond ik zeer empathisch van hem. En deze week, tijdens opnames voor Kruispunt ben ik daadwerkelijk geëmotioneerd geworden. Er zijn twee dingen oorzaken: enerzijds door wat ik heb gehoord van de slachtoffers – wat veel ernstiger is dat ik had vermoed – en anderzijds door het feit dat de kerk hierdoor alleen maar de grond in wordt getrapt. Alsof er nooit eens iets goed is geweest.”

Vindt u, nu er meer bekend is over het misbruik, dat het celibaat moet worden afschaft?
„Deetman heeft heel uitvoerig uitgelegd dat er geen verbinding is gevonden tussen het celibaat en deze misdrijven. Hij heeft twee dingen gezegd. Ten eerste dat er in de jaren zestig heel veel mensen waren die priester werden met het idee dat het celibaat zou worden afgeschaft. Dat is dus niet gebeurd. Ten tweede heb je een groep mensen die in die tijd voor het religieuze leven hebben gekozen, en zich overgeleverd voelden aan de zogenoemde noodseksualiteit. Dat betekent dat iemand die per se moest, zal ik maar zeggen, kinderen misbruikte. Net zoals normale mannen die in gevangenissen plotseling een homoseksuele relatie aangaan.”

Maar dan zou je toch kunnen zeggen dat het een iets met het ander te maken heeft?
„Nee. Ik ben er beslist voor dat verder onderzocht wordt of er een relatie is tussen celibaat en dit kindermisbruik, maar vooralsnog is dat op geen enkele wijze aangetoond.”

U heeft wel eens gezegd dat u zich zou willen laten opsluiten om te boeten voor het misbruik. Bent u daar nog zo stellig in?
„Dat moet ik even uitleggen. Er is mij eens door een journalist gevraagd of ik vind dat de daders de gevangenis in moeten. Probleem is dat die mensen dood of dement zijn. Dat er daarom plaatsvervangend iemand naar de gevangenis zou moeten, kan ik me wel voorstellen. En als iemand mij vraagt of ik daartoe bereid ben, dan zeg ik ja. Ik vind dat er boetedoening gedaan moet worden en dat kan door in de gevangenis te gaan zitten. Nou is dat natuurlijk hypothetisch, maar als ik me zou laten opsluiten, dan heb ik een tijdje rust, en kan ik mooie boeken lezen. Dus het is ook weer niet zó erg.”

Komt het ooit nog goed met het imago van de katholieke kerk?
„Ja, daar geloof ik zeker in. Door middel van openheid, transparantie, betrokkenheid en empathie. Ik denk bijvoorbeeld dat er nog warmer gereageerd moet worden dan hoe aartsbisschop Wim Eijk afgelopen vrijdag in de speciale uitzending van Nieuwsuur deed. Maar ik ben me ervan bewust dat het een tijd zal duren voordat het zover is dat de kerk iets van gezag kan terugvinden. Het heeft zijn tijd nodig. Voorlopig niet."