Razendsnel heeft Laurence Stassen (40) zich opgewerkt tot PVV-prominent. Herkenbaar vanwege haar smetteloze voorkomen, berucht vanwege haar ferme toon. Sp!ts sprak met diverse ingewijden en maakte een onthullend portret.

Aan de Berkelaarsweg in het Limburgse dorpje Echt komen in 2005 enkele plaatselijke notabelen bijeen. Ze zijn uitgenodigd door Laurence Stassen en haar man Roger. Eén van de aanwezigen heeft geen band met Echt, maar des te meer met Limburg. Zijn naam is Geert Wilders en hij is een jaar daarvoor uit de VVD-fractie in de Tweede Kamer gestapt. Wilders is bezig met de oprichting van zijn eigen partij en heeft geld nodig. De Stassens hebben aangeboden hem daarbij te helpen.

Een gouden zet, zo blijkt achteraf. De opbrengst van de avond is bescheiden van omvang – waarschijnlijk enkele duizenden euro’s – en het is niet duidelijk of Stassen en haar man uit eigen zak meer geld aan de PVV hebben gedoneerd. Toch komt ze bij Geert Wilders op de radar. „Zonder de inzamelingsactie zou Stassen nooit zijn opgevallen”, aldus een ingewijde. „Tijdens de gesprekken die ze met de partij voerde, blonk ze niet bepaald uit als iemand met grote politieke ideeën.”

De financiële steun betaalt zich al in 2006 uit. Op de conceptkandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen in november van dat jaar prijkt de naam Laurence Stassen in de top-vijf. Astma van haar zoontje zorgt echter voor een valse start in de politiek: Stassen kiest voor haar familie. Het geduld wordt in 2009 alsnog beloond als ze een zetel in het Europees Parlement bemachtigt. Sinds maart 2011 is ze daarnaast voorzitter van de PVV-fractie in het Provinciale Staten van Limburg.

Lak aan de regels
Op 14 juli 2009 wordt Laurence Stassen geïnstalleerd in het Europees Parlement. Als nieuwe partij moet de PVV alles regelen, tot het koffiezetapparaat aan toe. De dozen verdwijnen en maken plaats voor lijvige Brusselse dossiers. Stassen trekt zich er niet al te veel van aan, zo laat de zeer bescheiden lijst met haar bijdragen zien. De inhoud is voor Stassen minder belangrijk dan de macht binnen de fractie, zo beweren boze tongen.

Nog geen jaar na de installatie raakt de PVV-fractie vicedelegatieleider Louis Bontes kwijt. Hij is door Wilders naar Den Haag gehaald en Stassen grijpt haar kans. Daniël van der Stoep, derde op de kieslijst, is de logische kandidaat om Bontes op te volgen. Daar steekt Stassen echter een stokje voor. Ze eist het vicevoorzitterschap op en Van der Stoep doet noodgedwongen een stap opzij.

In september 2009 beginnen de voorbereidingen voor de Provinciale Statenverkiezingen. Ondanks haar geringe inhoudelijke inbreng in Brussel, krijgt Stassen de vraag lijsttrekker te worden in Limburg. Ze zegt ‘ja’ en zet Adriaan Houweling en Arthur van Angeren in, haar twee geaccrediteerde medewerkers in Brussel. De twee mailen wat af met de kandidaat-Statenleden en komen zelfs in werktijd naar Limburg om Stassen bij te staan. Dat is uitdrukkelijk verboden door het Europees Parlement. „Geaccrediteerde medewerkers maken deel uit van de onkostenvergoeding van Parlementsleden”, stelt een woordvoerder. „Die vergoeding mag niet gebruikt worden om een campagne van te financieren.” Stassen riskeert met deze zet een fraudeonderzoek en zal waarschijnlijk een deel van haar onkostenvergoeding moeten terugbetalen. Voormalig PVV-Statenlid Harm Uringa: „Iedereen wist dat zij in dienst waren van de Brusselse fractie. Het was ook duidelijk dat ze verder geen enkele band met Limburg hadden. Wat wij niet wisten, is dat dit in strijd is met de Brusselse regels. Typisch Stassen: ze vertelt telkens maar de helft van het verhaal.”

Alcohol
Nadat de Limburgse al eerder ruziede met Van der Stoep over de positie van vicedelegatieleider, krijgt ze in december 2011 de kans voorgoed af te rekenen met haar collega. Van der Stoep stapte in de zomer van 2011 op als Europarlementariër na een aanrijding waarbij alcohol in het spel was. Als er weer een zetel beschikbaar zou komen, dan was hij echter de eerste die gevraagd zou worden. Dat gebeurt. Door het Verdrag van Lissabon krijgt Nederland een extra zetel toegewezen. De PVV zal de zetel gaan bezetten en Van der Stoep is eerste gegadigde. Op maandag 12 december bespreekt Euro-fractievoorzitter Barry Madlener met partijleider Geert Wilders en senator Machiel de Graaf in Den Haag de terugkeer van Van der Stoep in de fractie. Als de partij hem niet terugwil, moet de partij die dag een knoop doorhakken over zijn toekomst. De bezwaren worden van tafel geveegd en Van der Stoep krijgt zijn zetel terug. De PVV-fractie in Europa moet dan nog beslissen of hij welkom is. Van der Stoep gaat ervan uit dat hij terugkeert, zo twittert hij de volgende ochtend. Dat blijkt te voorbarig. 600 kilometer verderop laat Stassen haar macht in de Europese fractie gelden. Van der Stoep is wat haar betreft niet meer welkom en ze krijgt collega’s Lucas Hartong en Auke Zijlstra mee. Omdat Van der Stoep zijn zetel al terug heeft, kan de partij de zetel niet meer opeisen. De kersverse ex-PVV’er gaat in zijn eentje verder en de PVV verliest een dure zetel. Gevraagd naar de kwestie wil de ex-PVV’er liever niet reageren. „Ik heb me jarenlang met hart en ziel ingezet voor de partij en wens iedereen alle goeds, ook mevrouw Stassen.”

Koninkrijk Limburg
In december 2010 wordt Laurence Stassen door partijleider Geert Wilders als ‘onze knappe lijsttrekster’ aangekondigd in Limburg. Het is het startschot voor een jaar van chaos en ruzie in de Limburgse PVV. Al voordat de tienkoppige fractie in maart 2011 zitting neemt in het Gouvernement, vervreemdt Stassen twee belangrijke pionnen van zich. Het Venlose PVV-Kamerlid Lilian Helder moet het opstarten van de afdeling vanuit Den Haag begeleiden. Na slaande ruzie met Stassen hoeft ze zich echter niet meer in Maastricht te vertonen. Collega-Kamerlid Roland van Vliet neemt het stokje van Helder over. Hij is de belangrijkste troef van Wilders voor het Limburgse provinciebestuur. Het duurt niet lang of ook hij gaat rollend over straat met Stassen. Van Vliet neemt in maart nog wel zitting in het Limburgs Parlement maar verdwijnt direct uit beeld als kandidaat-gedeputeerde. In juli 2011 stopt hij in Limburg, iets wat geen verrassing was voor de Limburgse fractie. De officiële verklaring: hij kan de functie „niet meer combineren met zijn werk in de Tweede Kamer”.

Stassen ondervindt minder moeite met haar dubbelfunctie, tot verbazing van Europarlementariërs van andere partijen. CDA-fractievoorzitter Wim van de Camp wijst op de bescheiden lijst van spreekteksten van Stassen. „Het is helemaal aan haar om een invulling te kiezen, maar als je het lidmaatschap van het Europees Parlement op een goede manier wilt invullen, dan kost dat tijd. Zelf zou ik nooit tegelijkertijd Europarlementariër en fractievoorzitter in de Provinciale Staten kunnen zijn. Binnen het CDA is dat overigens ook helemaal niet toegestaan.” Sophie in ’t Veld (D66) sluit zich bij haar CDA-collega aan. „Ik werk hier 80 uur in de week. Dat zou ik nooit met een zetel in de Provinciale Staten kunnen verenigen.” Ze wil de positie van Stassen wel nuanceren. „We moeten niet flauw doen. Er zijn ook mensen van gevestigde partijen die niet bepaald uitblinken door hun harde werken. En het is uiteindelijk aan de PVV-kiezers om te oordelen of mevrouw Stassen hen goed vertegenwoordigd heeft.”

Reizen
Het verbaast oud-PVV-Statenlid Harm Uringa niets dat Stassen er weinig moeite mee heeft de twee functies te combineren. „Ze was te weinig aanwezig om echt sturend in de fractie te kunnen zijn maar ze bepaalde wel alles,” aldus Uringa. „Wij moesten geloven dat ze vooral in Brussel druk was.” Daarmee vertoont zich een patroon: zowel in Brussel als in Limburg beweert Stassen heel erg druk te zijn met de andere helft van haar politieke bezigheden. Uringa: „Ze is ook wel druk, maar vooral met op en neer reizen.”

Geert Wilders is op de hoogte van de oorlogsstemming in zijn geboorteprovincie. Vanuit Den Haag klinken geluiden van onvrede over de Limburgse PVV-fractie, die zich verheven zou voelen boven de partij. Een mail van Cor Bosman, die een PvdA-Statenlid uitmaakte voor een „uitgekotst stuk halal-vlees, gemaakt van Turks varken”, belandt al in april 2011 bij de partijleider. Wilders belooft Harm Uringa, die dreigt niet op de partij te stemmen bij de Eerste Kamerverkiezingen, mondeling beterschap. Hij zal gesprekken gaan voeren met alle Limburgse Statenleden. Daar komt uiteindelijk niets van terecht. Naar de reden kan Uringa alleen maar gissen. „In Limburg heeft Wilders geen formele macht en is hij afhankelijk van de medewerking van Stassen.”

Dit portret is gebaseerd op gesprekken met diverse betrokkenen in en rondom de PVV, die niet allemaal met hun naam in de krant wilden. Helaas was Laurence Stassen niet bereid te reageren.