De tocht gaat definitief niet door, maar gistermiddag leefde Friesland nog tussen hoop en vrees. Zelf militairen werden ingezet om het ijs op tijd tocht klaar te krijgen. Maar de sombere gezichten langs het ijs voorspelden ook toen al niet veel goeds.

Het is een ongebruikelijk beeld. Twee groepen van 25 mannen in groen legeroutfit die al sneeuwscheppend steeds iets dichter bij elkaar komen. Ze moeten de baan voor een alternatieve route voor Elfstedentocht bij Woudsend sneeuwvrij vegen. Op die manier hoopt de Vereniging de Friesche Elfsteden het knelpunt bij Balk te kunnen vermijden.

Friese jongens
„We zijn blij dat we kunnen helpen”, zegt eerste luitenant Thomas Demirang. „Er zitten ook heel wat Friese jongens bij ons in het peloton, dus die hebben ook iets met de tocht. En het schept een band met de mensen hier. We krijgen heel veel positieve reacties. Maar het weer moet nu de rest doen.”

De militairen van legerbasis Havelte waren net terug van een oefening in oost-Duitsland en daarom goed voorbereid op de kou. „Alleen het gezicht wordt snel koud. Er staat een stevige wind”, meldt een twintigjarige soldaat. Hij vond het verbazingwekkend om te zien dat lokale bewoners het eerste gedeelte meehielpen met sneeuwruimen. „Die stonden gewoon tussen ons in!”

Klus
Na drie à vier uur is de klus geklaard en lopen de twee groepen voorzichtig, want niet overal is het ijs stevig genoeg voor vijftig mensen, terug naar Woudsend. „Mooi stuk werk jongens, dat doen jullie vast niet iedere dag”, zegt het plaatselijke rayonhoofd. Als dank heeft hij erwtensoep geregeld. Boven de slurpende militairen hangt een schilderij met de toepasselijke tekst: ‘Voer geen oorlog, voer eentjes’.

Maar ondanks hun harde werk, weet het rayonhoofd ook dat het ijs op veel plaatsen van de alternatieve route nog veel te dun is. „Het varieert van vijf tot elf centimeter”, zegt hij met een betekenisvolle blik. Het minimum voor een tocht is 15 centimeter.

Zwakste plek
De reden dat het leger moest uitrukken ligt tien kilometer verderop. Het kleine dorpje Balk is als zwakste plek langs de Elfstedentochtroute symbool geworden voor het al dan niet doorgaan van de schaatstocht. Journalisten zijn massaal uitgerukt en dagjesmensen komen uit nieuwsgierigheid even kijken wat er te beleven valt. „We zijn al geïnterviewd door de NOS, AD, Telegraaf en Radio 1”, zeggen twee vrouwen die voor een middag uit Doorn (Utrecht) zijn overgekomen. Als aandenken kopen ze een Elfsteden-ontbijtkoek bij een bakkertje.

De inwoners van Balk genieten vooral van de aandacht. „Dit is fantastisch”, zegt de bakkersvrouw. „Het is allemaal positieve aandacht. Reclame voor Friesland.” Maar ze voegt er zachtjes aan toe: „Ik weet eigenlijk wel dat het dit jaar niet meer gaat gebeuren.”

Voorspelling
En dat is de meest gehoorde voorspelling in ‘crisisgebied’ Balk en Woudsend. In bussen en in kroegjes, maar vooral op en om het heilige ijs zelf, heeft iedereen het over de sombere weersvoorspelling voor zondag: Dooi. „Ik denk dat ie na de dooi alsnog wordt verreden”, zegt een vrouw die over het ijs wandelt hoopvol. Maar haar vriendin doet die opmerking meteen af als ’onzin’.

Meest veelzeggend is misschien wel de reactie van een voorbijganger die een eerste blik op het slechte ijs in Balk werpt. Met verbazing in zijn stem zegt hij: „Moeten daar zestienduizend man overheen?”