Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) inventariseert en vult spreadsheets met tabellen, maar verbindt daar in principe geen harde conclusies aan. Woordvoerder economie Senne Janssen weet in ieder geval dat er in 2011 niet méér creditcards zijn verstrekt, dus dat kan de oorzaak van het stijgend rood staan niet verklaren. Toch heeft hij wel een idee. Banken zijn steeds strenger met doorlopende kredieten, stelt hij. „Lenen wordt ontmoedigd. Denk maar aan de ’geld lenen kost geld’-spotjes.”

Doordat Nederlanders die willen lenen dat blijkbaar toch blijven doen, zoeken ze alternatieve wegen naar fast cash. Door te proberen rood te staan op de betaalrekening of de creditcard tevoorschijn halen biedt verlichting, en maakt dromen over dat weekendje weg of die mooie laarsjes werkelijkheid.

De kater komt later. Een persoonlijk krediet over een langere periode kan misschien afschrikken, toch valt snel geld vaak duurder uit. „De rente op een creditcard met doorlopend krediet is dertien à veertien procent, op een doorlopende lening acht à negen”, zegt Janssen. En die rente tikt door zolang het negatief saldo niet wordt aangevuld.

Het gevaar van rood staan per creditcard wordt onderschreven door het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). „Het is zeker zorgwekkend dat deze duurste vorm van lenen gebruikt wordt, zeker als er alternatieven zijn”, aldus woordvoerster Annemarie Koops. „Maar”, zegt ze er achteraan, „het kan ook gemakzucht zijn; dat mensen ermee betalen en vergeten hun banksaldo aan te vullen.”

Volgens Thuiswinkel.org, belangenbehartiger van online winkels, stijgt het percentage creditcardbetalingen niet. „Die zijn al jaar en dag relatief stabiel”, zegt directeur Wijnand Jongen, die zich baseert zich op cijfers van de eerste helft van 2011. Jongen heeft het over percentages, want absolute omzetten stijgen online juist wel.

In Tiel huist het Bureau Krediet Registratie (BKR). Daar zag men het laatste half jaar van 2011 het percentage betalingsachterstanden op kredieten licht toenemen, van 7,2 naar 7,4 procent. Uit de BKR Kredietbarometer over de eerste helft van vorig jaar bleek al een toename van 0,6 procent. BKR-woordvoerder Peter Hermsen: „Dat baart ons zorgen.”