Veel hoeden, geen konijnen

De formule voor de meest nutteloze Prinsjesdag in tijden: een demissionair minderheidskabinet presenteert vandaag de uitwerking van al bekende plannen van een meerderheid in de Tweede Kamer die donderdag al geen meerderheid meer heeft. Oftewel: waarom u vandaag beter op de hoedjes kunt letten.

De derde dinsdag van september, voor Oranje- en modeminnend Nederland een feestje om naar uit te kijken. Maar ook de nieuwsjunk komt normaal aan zijn trekken op Prinsjesdag, mits niet alles al is uitgelekt. Deze keer worden er echter geen konijnen uit de hoedjes getoverd. De hoofdlijnen voor de begroting van 2013 waren al bekend; dat is namelijk het Kunduzakkoord. En de vraag is nog maar in hoeverre de plannen die vandaag gepresenteerd worden, overeind blijven in de formatie. Nee, die nieuwsjunk kan maar beter oefenen op een verontwaardigd ’wat heeft zij nou weer op haar hoofd?’.

Ceremonieel
„Het wordt voornamelijk ceremonieel”, zegt ook Charlotte Brand, onderzoekster bij Centrum voor Parlementaire Geschiedenis van de Radboud Universiteit. Vandaag worden de al bekende plannen van de Kunduzcoalitie (VVD, CDA, D66, GroenLinks, ChristenUnie) in uitgewerkte vorm gepresenteerd door een minderheidskabinet (VVD, CDA) dat al op 23 april viel. Iets minder dan een week geleden oordeelde de kiezer dat die Kunduzcoalitie geen meerderheid krijgt in de Tweede Kamer. Donderdag vergadert de Tweede Kamer voor het eerst in die nieuwe samenstelling, tot die tijd doen we dus even alsof en kijken we hoedjes.

In de komende formatie kan nog alles veranderen aan die plannen voor 2013. „Maar dan moeten ze wel snel zijn, het moet in principe voor januari geregeld worden”, zegt Brand, „En snel formeren, daar zijn we in Nederland niet zo goed in.” Ook kan de nieuwe Tweede Kamer tot januari zelf dingen veranderen aan de plannen; er is immers geen meerderheid die ze steunt.

Belasting
Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan; het cynisme over de Kunduzplannen vindt Brand op dit punt niet helemaal terecht. „Partijen kunnen wel roepen dat ze dingen willen terugdraaien, zoals de belasting op de reiskostenvergoeding, maar in de praktijk blijkt dit lastig. Meest recente voorbeeld daarvan is de langstudeerboete, een meerderheid was voor afschaffing daarvan maar dan moet er wel ergens anders op bezuinigd worden. Dat geld konden ze samen niet vinden. Dat proces zullen we vaker zien.”

De Kunduzplannen moeten we daarom niet helemaal afdoen als tijdelijk, ze zullen voornamelijk worden gebruikt als een set bezuinigingen die toch al waren verkocht aan de burger. De ogen van de politieke watchers zullen daarom meer gericht zijn op de formatie.

Majesteit
Interessant tijdens dat proces zal ook zijn hoe de PvdA en de VVD in de Tweede Kamer met elkaar omgaan als zij dit Kunduzakkoord moeten behandelen. Daar zitten risico’s aan voor de te vormen coalitie, elkaar er over in de haren vliegen is geen goed begin. „Wederom het advies: ze kunnen er, ook voor henzelf, maar beter zo snel mogelijk vanaf zijn”, zegt Brand.

Voor Hare Majesteit is het te hopen dat ’Koning Kamp’ morgen geen mooi hoedje opzet, anders steekt hij - met alle aandacht voor ’zijn’ formatie - haar weer de loef af.