De geboorte van het Lowlands-universum

Lowlands viert vanaf morgen zijn twintigste editie, met naast tientallen bandjes ook een politiek debat, een strand en een sauna. Zo is het festival natuurlijk niet begonnen. Maar dat er met de allereerste editie meteen iets bijzonders ontstond in de polder, was in 1993 al duidelijk. 

Het begon met een simpel zwartwit flyertje in het gras op weg naar de uitgang van Pinkpop. Een aankondiging voor A campingflight to Lowlands Paradise - nooit van gehoord - met daarop slechts drie namen: Iggy Pop, Smashing Pumpkins en Rage Against the Machine. En omdat we die laatste band eerder op de dag het hele festivalterrein volkomen op zijn kop hadden zien zetten, besloten mijn toenmalige vriendin en ik eind augustus naar de polder te gaan. Zo belandden we min of meer toevallig bij het begin van iets moois: de allereerste editie van Lowlands (het gelijknamige hippiefestival uit 1967 in Utrecht niet meegerekend). Samen met slechts 7500 bezoekers hadden we het weekend van ons leven, en het was die 75 gulden dubbel en dwars waard.

Hoogtepunt was niet Rage – die deden exact hetzelfde als op Pinkpop en dat kenden we nou wel – maar een geweldig optreden van Smashing Pumpkins en mijn eerste kennismaking met mijn sindsdien favoriete podiumbeest Iggy Pop. Van de andere bands herinner ik me niet veel, behalve dan het valse gebalk van de zanger van Jezus Lizard, heerlijke hardcore punk van Bad Brains en vervelende imitatie-grunge (vonden we toen) van Stone Temple Pilots. De later groot geworden bands Tool en The Verve hebben we waarschijnlijk gemist, of ze hebben geen indruk gemaakt.

Alpha

In veel opzichten is het huidige festival niet te vergelijken met die eerste editie. Er waren maar twee podia bijvoorbeeld, die nog gewoon grote en kleine podiumtent heetten. Die kekke namen uit het NAVO-alfabet, Alpha, Bravo, Charlie, enzovoort, zijn in het tweede jaar ingevoerd. Pas in 1999 werd het festivalterrein in tweeën gesplitst met Cape Lowlands en Planet Paradise, zo’n beetje dezelfde indeling als nu. Theater, professoren, politici en komieken zijn in de loop der edities gestaag toegevoegd en van je eigen sneakers pimpen was al helemaal geen sprake; die eerste keer kwamen we écht alleen voor de bandjes, ook al omdat er weinig anders was. Of het afvoerputje dat 24-uurstent heet, toen al bestond, weet ik niet meer, maar wij hadden dankzij gezellige Friese buren en zelf meegebrachte pakken goedkope wijn ons eigen nachtelijke campingfeestje. Verder vermaakten we ons met de geboorte van de Lowlands-yell: ergens begint groepje tentbewoners te schreeuwen, verderop op het terrein geeft een ander groepje antwoord, en dat dan over en weer, de hele nacht door.

Jezelf ’s nachts vermaken moest ook wel, want het programma duurde in 1993 niet zoals nu tot half vijf ’s ochtends; de laatste acts speelden op vrijdag en zaterdag tot 2.00 uur ’s nachts en dj’s waren er daarna nog niet. Van de brug tussen dance en alternatieve rock die Lowlands later zou slaan, was nog weinig te merken, al stond er met Quazar wel een dance-act op het programma. Op de eerste zondag speelde Iggy Pop als afsluiter tot 19.00 uur en daarna was het festival afgelopen; de organisatie veronderstelde dat iedereen dan ook wel naar huis zou gaan. Wij deden dat ook netjes, maar een flink deel van de bezoekers bleef nog een nachtje hangen en vermaakten zich met fikkie stoken en stug doordrinken. Dan is gooien met opblaasbeesten bij de onzinmuziek van Kees van Hondt, waarmee mijn Lowlands nu doorgaans eindigt, toch een stuk gezelliger.

Wat er wél vanaf het begin was: een mooi aangekleed terrein, de kans om goede nieuwe bands te ontdekken en bovenal het gevoel dat we drie dagen met z’n allen heel ver van de bewoonde wereld waren. Dagkaarten kon je niet kopen, de dorpjes Biddinghuizen en Dronten waren echt heel ver weg en zelfs buurman Walibi Flevo zou pas een jaar later opengaan. Lowlands vormde in 1993 al zijn eigen universum waar je niet weg hoefde en ook nauwelijks weg kon. Het bracht onder veel van die allereerste bezoekers een tijdelijk gevoel van saamhorigheid met zich mee, waarbij ook toen al de ervaring van het festival zelf belangrijker was dan wie er eigenlijk precies kwam spelen. Dat is negentien edities later gelukkig nog steeds niet veranderd. Natuurlijk kijk ik ontzettend uit naar Foo Fighters en The Black Keys, maar misschien nog wel meer naar het door bezoekers bedachte waterpistolengevecht van zaterdagmiddag. Jammer dat we daar in 1993 niet op waren gekomen, maar ook de Lowlander blijft zich ontwikkelen.