Dj Geert door de speakers

Nu de verkiezingsstrijd in volle hevigheid is losgebarsten, proberen politici op zoveel mogelijk manieren dicht bij ’de gewone mens’ (lees: de kiezer) te komen. En dus wordt Geert Wilders radio-dj en Harry van Bommel Lingo-deelnemer.

Harry van Bommel als ballengraaier in een televisiespelletje, Geert Wilders als plaatjesdraaier bij Q-Music en Emile Roemer die back to basic gaat in een woonwagen. Politici halen in de aanloop naar de verkiezingen bijzondere fratsen uit in de strijd om stemmen. Dit alles om de zwevende kiezers, van wie Nederland er steeds meer telt, te bereiken, zo verklaart de aan het CDA verbonden spindoctor Jack de Vries. „Deze kiezer is via de traditionele media lastig te bereiken en dus wordt het via infotainment gedaan. Bovendien wordt de band die een politicus met de kiezer heeft, steeds belangrijker.” Tel daarbij op dat het voor de nieuwe lijsttrekkers als bijvoorbeeld Sybrand van Haersma Buma een goede manier is om aan hun bekendheid te werken en het is niet zo vreemd dat diverse politici even niet bij hun leest blijven om de kiezer te bereiken.

Geert Wilders doet dat door vandaag tussen 12.00 en 13.00 uur plaatjes te draaien bij Q-Music. Tot en met 7 september neemt op dat tijdstip steeds een ander politiek kopstuk plaats achter de knoppen. Wordt er teveel over politiek gesproken? Dan wordt er een ludieke jingle ingestart en horen de mensen thuis kamervoorzitter Gerdi Verbeet vriendelijk vragen om af te ronden.

Zigeunernacht
Emile Roemer heeft wellicht nog wel het meest af moeten zien in de strijd om de televisiekijkende kiezer. De SP-leider moest voor zijn optreden in Bauer’s Zigeunernacht namelijk 'douchen onder een regenton, poepen op een plank of plassen in de bosjes', om presentator Frans Bauer te quoten. In het programma, dat aanstaande donderdag uitgezonden wordt, praat de zanger in Hongarije met de SP-leider. De twee steken bijvoorbeeld een kaarsje aan in een kerk waarbij Emile volschiet (emotie, goed voor de kiezers!) als hij een zangeres het Ave Maria hoort zingen. En - opvallend - een waarzegster op het zigeunerkamp voorspelt dat Emile de nieuwe premier van Nederland wordt.

Hoewel De Vries te weinig van het programma gezien heeft om er een oordeel over te vellen, kan dit verkeerd uitpakken voor Roemer. „Het is een twijfelgeval. Op zich is de combinatie Roemer-Bauer een logische: beiden Brabants, beiden gewone mannen. Maar om dan in een woonwagen te gaan zitten … Daarvan dacht ik: hmm, moet je dat wel doen?”

„Als politicus moet je goed weten wat je kernwaarden zijn en moet je geen dingen doen die niet bij je passen”, zo raadt hij de politici aan. „Een programma kan wel veel kijkers hebben, maar het moet wel bij je passen. Als je niets met spelletjes hebt, moet je niet op televisie mee gaan doen met een spelletje. Als je geen verstand van voetbal hebt, moet je niet in een voetbalprogramma gaan zitten. Anders gaat het ten koste van je geloofwaardigheid.”

Lingo
Een ander voorbeeld. Een dag voor de verkiezingen, 11 september dus, nemen in het populaire Lingo politici van SP en VVD plaats achter de desk. Kamerlid Harry van Bommel en het Utrechtse raadslid Nicole van Gemert strijden in Team SP tegen de Kamerleden Cora van Nieuwenhuizen en Klaas Dijkhoff van de VVD. Het is niet voor het eerst dat politici het door gemiddeld 750.000 mensen bekeken televisiespel gebruiken om zieltjes te winnen: twee jaar geleden graaiden ook al diverse politici in de bekende ballenbak.

„Lingo is een sympathiek programma met een specifiek kijkerspubliek”, legt De Vries uit. „Bovendien voer je een kleine competitie met andere lijsttrekkers. Het is redelijk ongevaarlijk, al kan het ook lachwekkend worden.” Dat laatste moet uiteraard te allen tijde worden voorkomen. Toch lukt dat niet altijd, zo bewees Job Cohen die in februari van vorig jaar in het televisieprogramma Koffiemax op pijnlijke wijze in een polonaise verzeild raakte. „Je kunt het niet altijd voorkomen, maar vervolgens is het wel een beeld dat bij iedere gelegenheid herhaald wordt.”

De scheidslijn tussen wat wel en wat niet te doen, is dus dun. „Aandacht en bereik mogen niet boven authenticiteit gaan. De kijker kan ook het gevoel krijgen dat de politicus dit doen om zieltjes te winnen. Maar als ze het programma leuk vinden en de betreffende persoon doet het goed, kan het sympathie opleveren. Het is vooral oppassen voor een ongemakkelijke setting. Eigenlijk luidt het devies: bij twijfel over de rijbaan, niet inhalen.”