Vrouw moet ook aan de borreltafel

Vrouwelijke deskundigen komen er in de Nederlandse media bekaaid vanaf. Waar de Belgische VRT en de Engelse BBC zich actief hard maken voor meer vrouwelijke expertise op televisie, zitten er aan de borreltafels van praatprogramma’s hier nog al te vaak louter mannen.

Er moeten meer vrouwelijke deskundigen aan het woord komen op televisie”, aldus George Entwistle, de kersverse nieuwe baas van de BBC eergisteren in een radio-interview. De Belgische VRT is de Engelsen al vooruit en streeft sinds januari naar een betere man/vrouw-verhouding van experts in het journaal. En de publieke omroep in Nederland? Niet best, oordeelt Janneke van Heugten van VrouwenindeMedia.nl, een forum dat vrouwelijke deskundigen meer in beeld wil krijgen. „Er is hier wel een mediawet die zegt dat de publieke omroep een afspiegeling moet vormen van de Nederlandse bevolking, maar er zijn helemaal geen sancties als ze zich daar niet aan houden. ’Beter je best doen’, zeggen ze in Den Haag dan, maar verder heeft de NPO vrij spel.”

Radio

Voorlopig kloppen programma’s die een politicus, psycholoog, arts of andere expert zoeken om het nieuws te duiden dan ook nog bijna altijd aan bij een man. Van Heugten: „Op de radio is het ’t ergst, daar is maar 18% van de gevraagde deskundigen vrouw. Op tv is het bij de publieke omroep 24%. Bij de commerciëlen zie je er wat meer, maar dat is vooral omdat die veel buitenlandse producties inkopen. Het ergste is dat het percentage de afgelopen tien jaar nauwelijks gegroeid is.”

Ook naar het waarom heeft ze onderzoek gedaan. „Redacties van programma’s als Pauw en Witteman zeggen doorgaans dat vrouwen wel benaderd worden, maar gewoon vaker nee zeggen. Maar als je dan na gaat vragen, blijkt dat niet helemaal te kloppen. Meestal zit er toch ergens een – mannelijke – eindredacteur tussen die liever mannen aan tafel heeft. Veel vrouwen, dat roept snel de associatie op met een theekransje en dat neemt de kijker niet serieus, is daarbij de gedachte. Al blijkt het die kijker juist helemaal niet uit te maken.”

Vrouwelijke experts willen net zo graag op televisie als mannen, aldus Van Heugten, maar een verschil is er wel. „Vrouwen willen wel zeker weten dat ze ook echt serieus genomen worden, dat ze er niet alleen maar zitten om te vertellen hoe het is om hun werk te combineren met een gezin. Mannen maken zich daar niet druk om, want aan hen wordt dat nooit gevraagd.”

Jasje

De vrees dat vrouwen alleen voor een keuvelpraatje worden uitgenodigd, is niet ongegrond. „Een goed voorbeeld was die jubileumuitzending van Zomergasten van laatst. Aan alle mannelijke presentatoren door de jaren heen werd gevraagd ze hoe ze de gesprekken ervaren hadden, inhoudelijk gezien. Aan de vrouwen wie de jasjes had uitgekozen en waarom juist die kleur. Daar ergeren vrouwen zich aan, dat weerhoudt hen ervan zelf als expert naar de media te stappen.”

Van Heugten zou graag zien dat ook de NPO, net als de VRT, een quotum invoert. „Natuurlijk loop je als vrouw dan het risico om als excuus-Truus te worden neergezet, maar als je er eenmaal zit, kun je in elk geval laten zien wat je weet. En die redacties zijn zo gewend geraakt aan altijd maar diezelfde mensen vragen, dat een quotum de enige manier is om dat patroon te doorbreken.”