Yogawereld op zijn kop

Door de popularisering van yoga komen studio’s op steeds exotischer locaties en is het oefeningen doen in een voormalige gymzaal verleden tijd. De aandacht lijkt te verschuiven van binnen naar buiten, terwijl de Oosterse bewegingsleer juist van oorsprong een manier is om te verstillen. Gaat yoga ten onder aan haar eigen succes?

Google eens op yoga en vakantie, en je wordt overladen met reizen als yoga en zeilen, yoga en detox, yoga en surfen. Big business, merkt yogadocente Diana Plenckers op. Ze plukt daar als eigenaresse van de Saswitha yogaschool ook de vruchten van. Dat neemt echter niet weg dat ze zich zorgen maakt over de vercommercialisering: „Natuurlijk is het fijn dat wij het druk hebben, maar we voelen ons niet verwant met de hype. Dat is niet waarop wij groter groeien. Wij proberen echt een andere insteek te hebben.”

Massa

Voor Plenckers is het proces dat plaatsvindt op de yogamat, er één van zelfverwezenlijking. Voor het grote publiek is dat wel anders. Nu yoga de massa heeft bereikt, wordt het vooral als vervanging van fitness gezien. En dat is verontrustend, vindt ze. In steden als New York en Amsterdam blijven de lessen volgens Plenckers op oppervlakkig niveau hangen. „Het draait vooral om kracht en soepelheid. Je ziet nauwelijks nog iemand van boven de veertig in een les, omdat het fysiek gewoon te zwaar is.”

„Yoga is meer dan oefeningen doen alleen, het is een manier om de aandacht naar binnen te richten door te voelen en te ervaren, zonder dat je hoofd daarbij betrokken is. Om tot die verstilling te komen, heb je tijd nodig”, legt de docente uit. „Er is geen ruimte meer voor verstilling, want de docent praat te veel en er staat altijd een muziekje aan op de achtergrond. Tot mijn verbazing probeert zo’n docent er een spirituele touch aan te geven door zoiets als ’kom tot je diepste kern’ te zeggen. Wat een kletskoek!”

Slobbergewaad

Heleen Peverelli, hoofdredactrice van Yoga Magazine, denkt dat uiterlijkheden, zoals een mooie yogastudio, mooie yogakleren en fotografie in het blad, best kunnen samengaan met yoga. Zij is juist blij dat de drempel van yoga iets verlaagd wordt, zodat zoveel mogelijk mensen kennismaken met yoga. „Je kunt aan yoga doen en er leuk uitzien. Als je in een slobbergewaad rondloopt, ben je niet meer yoga dan wanneer je het in een hippe broek doet. Als het maar niet afleidt van waar het werkelijk om gaat.”

Logisch is volgens haar ook dat er door de enorme vraag naar yogalessen meer docenten zijn. Volgens Peverelli staan geld verdienen en yoga nog wel op gespannen voet voor veel docenten en aarzelen ze om geld te vragen voor hun diensten. „Wij worstelen nu zelf met dat dilemma. We hebben yogatv, waar we gratis filmpjes aanbieden. Maar als we wat geld zouden vragen, zouden we ook meer kwaliteit kunnen leveren.”

Vijfsterrenhotels

Hoewel Peverelli vindt dat geld verdienen en yoga prima samen kunnen gaan, ziet ze hier nog geen Amerikaanse taferelen. „Daar vliegen sommige docenten wel eersteklas en verblijven ze in vijfsterrenhotels. Maar de meesten doen het zeker niet voor het geld en zijn erg betrokken, ook in Nederland. Het wordt erg overschat hoeveel geld er in Nederland met yoga wordt verdiend”, zegt ze. „Docenten werken hier vooral erg hard. Ze proberen op te vallen door lessen op originele plekken, zoals het dak van het Nemo-museum, te geven. Heel creatief. Maar als er drie mensen komen en het regent, gaat zo’n les ook gewoon door.”

Plenckers gelooft er niet in dat deze ontwikkelingen blijvend zijn. Ze vergelijkt de hype met een banyanboom die honderden jaren oud is. „Elk jaar klimt er weer iemand in en die zegt dan tegen de boom: waar jij duizend jaar over doet om zo hoog te komen, doe ik in één jaar. De boom zucht en antwoordt vervolgens: ’Volgend jaar is er weer een ander die dat tegen me zegt.’”